wrapper

ИОМДОА

ИОМДОА

АКАДЕМИКИ АКАДЕМИЯИ ЗАБОНИ АРАБӢ ДАР ҚОҲИРА

  Боиси сарфарозист, ки дар Тоҷикистон ҳавзаи арабшиносӣ таи даҳсолаҳои охир тадриҷан тарвиҷ ёфта, пажӯҳишгарони кишвар дар ҷодаи адабиётшиносӣ ва забоншиносӣ, тафсирнигорӣ ва ҷуғрофидонӣ, тарҷума ва таърих саҳми арзандаи хешро гузоштаанд.  Масалан, дар таҳкими риштаи забоншиносии араб Комил Мусофиров, Саидраҳмон Сулаймонӣ, Нуруллохон Ғиёсов ва Фея Исаева нақши меҳварӣ доранд. Дар раванди тадқиқ ва пажӯҳиши адабиёти араб низ метавон исми чандин устодони донишманди ин тариқат Тоҷиддин Мардонӣ, Абдушукури Абдусаттор, Низомиддин Зоҳидӣ, Умеда Ғаффорова, Фахриддин Насриддинов, Насим Ҳамробоев ва дигаронро номбар намуд, ки ҳар яке аз ин адабпажӯҳон дар ин масир таҳқиқотҳои арзишмандеро таълиф намудаанд. Лозим ба таъкид аст, ки арабшиносони тоҷик, махсусан давраи асримиёнагии равобити адабии арабу аҷамро дар меҳвари тадқиқоти худ қарор додаанд. Дар миёни ин ҳама адабпажӯҳон, ки исмашон дар фавқ зикр гардид, таҳқиқоти доктори илмҳои филологӣ, профессор, устод Саидраҳмон Сулаймонӣ мавриди таваҷҷуҳи мо қарор гирифт. Бояд гуфт, ки муҳаққиқи мазкур воқеан дар ташаккули ҳама шохаҳои арабшиносӣ, махсусан, забоншиносӣ, равобити адабӣ, тафсирнигорӣ ва ғайра саҳми ногузир дорад. Ҳамчунин як қатор асарҳои илмиву бадеӣ ва фалсафиву ахлоқӣ аз ҷониби ӯ аз забони тоҷикӣ ба арабӣ ва аз арабӣ ба тоҷикӣ тарҷума шудаанд. Масалан:
  1. Китоби “Гиёҳнома ва ҷонварнома”–и Абӯалӣ ибни Сино [1] аз ҷониби устод Саидраҳмон Сулаймонӣ аз забони арабӣ ба забони тоҷикӣ тарҷума шуда, соли 2021 мунташир шуд. Мақолаи муқаддимавӣ, шарҳу тафсири китоб низ ба қалами С. Сулаймонӣ мутааллиқ аст. Шоистаи ёдоварист, ки “Гиёҳнома” (Китобу–н–набот) ва “Ҷонварнома” (Китобу–л–ҳайвон) бахши табииёти китоби Абӯалӣ ибни Сино “Китобу–ш–шифо” мебошад. Мутарҷим перомуни ин асарҳо чунин нигоштааст: “Шайхурраис дар “Китобу–н–набот” олами растаниҳоро бо як равия тавсиф намудааст. Дар “Китобу–л–ҳайвон” мутафаккир олами байни онҳоро дар масири ҳаёт бо дидгоҳи олимона ва мушоҳидаи мӯшикофона тасвир кардааст”[1, с.3]. Китоби мазкур ба забони русӣ низ таҳти унвони “Книга о растениях. Книга о животных[2] ( Из энциклопедии “Книга исцеления)” соли 2021 ба табъ расид.
  2. Абӯалӣ ибни Сино “Осор”[3] – ҷилди дувуми китоби мазкур аз ҷониби донишвари варзида Саидраҳмон Сулаймонӣ аз забони арабӣ ба забони тоҷикӣ тарҷума, таҳия ва тавзеҳ шудааст. Китоби мазкур соли 2005 дар нашриёти “Дониш”-и шаҳри Душанбе мунташир гардидааст, ки чопи китоби мазкур низ падидаи хубе дар ҷодаи синошиносӣ ва пайвандҳои адабии тоҷику араб маҳсуб меёбад.
  3. Китоби “Тафсири Қуръон”[4] -и Абӯалӣ ибни Сино низ аз ҷониби арабшиноси сермаҳсули тоҷик Саидраҳмон Сулаймонӣ ба забони тоҷикӣ тарҷума ва тавзеҳ шуда, соли 1994 дар нашриёти “Ирфон”- и Душанбе ба табъ расидааст. Китоби мазкур тафсир ба сураҳои “Нур”, “Фуссилат”, “Аъло”, “Ихлос”, “Фалақ” ва “Нос”-ро, ки бори аввал аз арабӣ ба тоҷикӣ тарҷума гардидаанд, фаро гирифтааст.
  4. Китоби “Пайғамбар” [8] маҷмӯаи ҳикояҳои Ҷуброн Халил Ҷубронро дар бар гирифтааст, ки аз сӯи устод Саидраҳмон Сулаймонӣ ба забони тоҷикӣ тарҷума шудааст. Китоби мазкур соли 1992 дар нашриёти “Ориёно”-и Душанбе ба зевари табъ ороста шудааст. Унвони китоб яке аз ҳикояҳои машҳури Ҷуброн Халил Ҷуброн “Пайғамбар”-ро гирифта, китоб низ бо ҳикояи мазкур шурӯъ шудааст. Чунончӣ мутарҷим нигоштааст, “Пайғамбар” ривоят ё ҳикояи соф адабӣ набуда, асари адабии фалсафиест, ки Ҷуброн аз атрофи масоили печидаи зиндагӣ, бахусус инсон ва муносибати ӯ ба муҳаббат, озодӣ, зебоӣ, дард, доду гирифт, намоз, дин, марг, баду нек, гуноҳу ҷазо ва дигар унсурҳои он баҳс кардааст” [8,с.3].
  5. “Гулчин аз дурдонаҳои фолклори араб” [5] – маҷмӯаи латифа ва панду ҳикматҳои мардуми араб аз ҷониби арабшиносони тоҷик Комил Мусофиров ба забони тоҷикӣ тарҷума гардида, китоб соли 2013 дар матбааи “Шаҳпар” –и Душанбе ба табъ расидааст. Муҳаррири китоби мазкур низ арабшиноси тоҷик Саидраҳмон Сулаймонӣ мебошад. Шоистаи таъкид аст, ки китоби мазкур фарогири латифаҳои бисёрест, ки бидуни тардид, дар омода гардидани он саҳми муҳаррири китоб устод Саидраҳмон Сулаймонӣ ногусастанист. Бояд гуфт, ки устод С. Сулаймонӣ як қатор китобҳои методиву дарсиро омода намудааст, аз ҷумла: Дастури мукотиботи бозаргонӣ ба забони арабӣ ва тоҷикӣ. (Дастури таълимӣ), 1999; Очерки мухтасари сарф (морфология)-и забони арабӣ. (дастури таълимӣ) 2005;
  Ҳамчунин тарҷумаҳои осори илмии аз арабӣ ба русӣ: Омар Хаййам: «Философские трактаты» (комментария и подготовка текста к издании), 2002;Садруддин аш-Ширази: трактат «Небесная мудрость». Алмаата, 2004;
  Илова бар ин, 178 рубоиҳои Ҳаким Умари Хайём дар тарҷумаи арабии шоири ироқӣ Маҳдӣ Ҷосим ва 78 рубоии дигари ӯ дар тарҷумаи арабии шоири дигари машҳури ироқӣ Аҳмад ас-Софӣ ан-Наҷафӣ анҷом ёфтаанд, ки китоби мазкур соли 2000 таҳти унвони “Умари Хайём. Рубоиёт” [7] дар тарҷумаи муқаддимаи тарҷумон, таҳқиқ ва таҳияи Саидраҳмон Сулаймонӣ ба табъ расидааст.
  Чунончи дар боло зикр намудем, нақши устод Саидраҳмон Сулаймонӣ дар фарҳангнигорӣ низ хеле бузург аст. То кунун ӯ фарҳангҳои зеринро омода намудааст:
  Фарҳанги арабӣ – тоҷикӣ (70 000 калима). 2- ҷилд, 2004-2005;
  Фарҳанги васити арабӣ – тоҷикӣ (30 000 калима)., 2008.
  Фарҳанги шомили арабӣ – тоҷикӣ (100 000 калима), 2011;
  Фарҳанги шомили алифбоии арабӣ – тоҷикӣ – русӣ (120 000 калима), (зери табъ).
  Боиси тазаккур аст, ки устод С. Сулаймонӣ узви вобастаи Академияи забони арабӣ дар Қоҳира (Ҷумҳурии Мисри Араб) буда, 22 соли ҳаёти худро барои омода сохтани “Фарҳанги арабӣ- тоҷикӣ” [6] сарф намудааст. Ин қомус шомили зиёда аз сад ҳазор калима буда, (фарогири 2, 500 (ду ҳазору панҷсад) саҳифа буда,) соли 2007 дар факултаи шарқшиносии Донишгоҳи ал-Қоҳира муаррифӣ ва ҳамчунин аз ҷониби ташкилоти илмии Мисри Араб қадрдонӣ шудааст.
  Доктори улуми филологӣ, профессор Саидраҳмон Сулаймонӣ ба якчанд ҷоизаҳои дигар аз қабили медали «Хизмати шоиста» (2003) ва «Арбоби илм ва техника» (2011) мушарраф гардидааст.
  Нуктаи ҷолиби таваҷҷуҳ ин аст, ки устод Саидраҳмон Сулаймонӣ санаи 11 ва 12-уми декабри соли 2018 дар конфронси байналмилалии тарҷумонон, ки бо ҳузури амири Қатар Шайх Ҳамад дар шаҳри Давҳаи Қатар баргузор шуд, сазовори ҷои аввал гардид.
  Ин чанд хутути дар фавқ ироагардида кофӣ нест, ки арзиши адабии пажӯҳишҳои устод Саидраҳмон Сулаймониро тасвир намоем, балки муҳаққиқи мазкур шоистаи он аст, ки роҷеъ ба корномаи ӯ рисолаҳо нигошта шавад.

                                                                                             АДАБИЁТ:
  1. Абу Али Ибн Сина (Авиценна). Книга о растениях. Книга о животных / Абу Али Ибн Сина. Вводная статья, комментарии и перевод с арабского С. Сулаймонова. – Душанбе: Дониш, 2021.–701с.
  2. Абӯалӣ ибни Сино. Гиёҳнома ва ҷонварнома / Абу Али Ибн Сино. Мақолаи муқаддимавӣ, шарҳу тафсир ва аз арабӣ тарҷумаи Саидраҳмон Сулаймонӣ. –Душанбе: Дониш, 2021. – 701с.
  3. Абӯалӣ ибни Сино. Осор. Ҷ.2./ Абу Али Ибн Сино .Тарҷума аз арабӣ, таҳия, муқаддима ва тавзеҳоти Саидраҳмон Сулаймонов. – Душанбе: Дониш, 2005. – 802с.
  4. Абӯалӣ ибни Сино. Тафсири Қуръон / Абу Али Ибн Сино Пешгуфтор, тавзеҳот ва аз арабӣ тарҷумаи Саидраҳмон Сулаймонов. – Душанбе: Ирфон, 1994.–36с.
  5. Мусофиров, К. Гулчин аз дурдонаҳои фолклори араб/ Комил Мусофиров –Душанбе:Шаҳпар, 2013. –151с.
  6. Сулаймонӣ, С. Фарҳанги арабӣ-тоҷикӣ. Чопи дуюми ислоҳшуда ва иловашуда/ С.Сулаймони –Душанбе:Эр-граф, 2016. – 1564с.
  7. Хайём, Умар. Рубоиёт./ Умар Хайём: тарҷума аз форсӣ ба арабӣ Маҳдӣ Ҷосим. Мутарҷими муқаддимаи арабӣ, таҳқиқ ва таҳияи С. Сулаймонӣ. – Душанбе:Китоб, 2000. – 138с.
  8. Ҷуброн Халил Ҷуброн. Пайғамбар: аз арабӣ тарҷумаи Саидраҳмон Сулаймонов / Ҷуброн Халил Ҷуброн .– Душанбе: Ориёно, 1992.– 48с.
 
Каримова Шоҳона Толибовна,
ходими илмии шуъбаи
Шарқи Миёна ва Наздик
Муфассал ...

Дипломатияи мардумии Кореяи Ҷанубӣ

  Кореяи Ҷанубӣ кишвари дорои таърихи қадима мебошад, вале имрӯз дар татбиқи лоиҳаҳои дипломатияи мардумӣ дар баробари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ва Иттиҳоди Аврупо на он қадар таҷрибаи зиёд дорад. Аввалин кӯшишҳои дипломатии мардумӣ дар Корея ҳанӯз дар асри V оғоз гардидааст, ки тибқи баъзе сарчашмаҳо, яке аз шаҳрвандони кореягӣ Ван Ин бо хоҳиши шоҳи Япония ба япониягиҳо дарси адабиёт ва фалсафаро оғоз намуда буд. Имрӯз дар Корея барои мафҳуми васеи оммавӣ консепсияи “дипломатияи мардумӣ” хело норавшан буда, бештар ба соҳаи фарҳанг ва ё бо рушди босуръати брендҳои бузурги Корея алоқамандӣ дорад. Муфассал ...

Стипендиальная программа ITEC для повышения квалификации и улучшения языковых навыков

  Индийская программа технического и экономического сотрудничества (ITEC) была запущена в 1964 году как двусторонняя программа помощи правительства Индии. В настоящее время программа включает в себя широкий спектр мероприятий, таких как организация профессиональной подготовки в Индии для кандидатов из стран-партнеров. Программа ITEC осуществляет проекты и связанных с ними мероприятий, таких как технико-экономическое обоснование и консультационные услуги. В рамках этой программы Индия сегодня предлагает более 10 000 стипендий, охватывающих 47 учебных заведений. Партнерами ITEC Индии являются более 140 стран и десять многосторонних организаций.
  Следует отметить, что летом этого года Чрезвычайный посол Индии в Таджикистане Вирадж Сингх посетил Институт изучения проблем стран Азии и Европы, и входе беседы были предложены несколько стипендиальных программ для научных сотрудников, в том числе участие в программах ITEC.
  Господин посол отметил, что Таджикистан является партнером ITEC Индии с 1996 года. С тех пор около 1400 ученых из Таджикистана приняли участие в программе обучения в Индии, что Правительство Индии выделило более 150 стипендий для граждан Таджикистана в этом году.
  Говоря о взаимовыгодном сотрудничестве между Таджикистаном и Индией в различных аспектах, индийский дипломат констатировал, что Индия и Таджикистан на протяжение многих веков делились знаниями, идеями, культурой, традициями и языком, и программа ITEC является продолжением этого совместного партнёрства. Важным предложением Правительство Индии является то, что правительство Индии выделило более 25 стипендий для высших учебных заведений Таджикистана по таким ступеням образования, как бакалавриатура и магистратура.
  Краткая информация о программы ITEC. Единственными условиями участия в программе являются возраст – от 25 до 45 лет – и знание английского языка, поскольку все курсы ведутся на английском языке. Люди, однажды принявшие участие в программе ITEC, не имеют право на повторную стажировку в рамках этой программы. Визы для участников программы ITEC оформляются бесплатно в дипломатических представительствах Индии в Таджикистане.
  Отрадно отметить, что мне как младшему научному сотруднику отдела Европы и Америки Института удалось посетить Индию, и пройти двухнедельную стажировку по курсу «Расширение прав и возможностей женщин: проблемы, вызовы и руководящие принципы политики», организованный Национальным институтом технических преподавателей и исследований, Бхопал»  («Women empowerment: Issues, Challenges and Policy Guidelines» organized by National Institute of Technical Teachers and Research, Bhopal). Данный Институт осуществляет организационные мероприятия по встрече участников программы в Индии. Участникам предоставляется общежитие/гостиница и выплачивается ежемесячная стипендия, максимальный размер которой составляет 4500.00 индийских рупий. Сумма может несколько отличаться в зависимости от выбранного вуза, т.к. из нее вычитается стоимость еды. Участникам программы рекомендуется иметь при себе собственные деньги на личные расходы.
  Данная программа имеет специальную культурную программу для участников, в рамках которой, например, мне посчастливилось посетить главную достопримечательность Индии, Всемирной наследии ЮНЕСКО мавзолей-мечеть – Тадж Махала находящегося в Агре.
  В конце хочется поблагодарить и руководства нашего Института, и сотрудников Посольства Индии в Таджикистане за оказанную возможность посетить эту страну и, самое главное, повысить уровень знаний и опыта по различны вопросам женской политики, которые, надеюсь, пригодятся в деле улучшения и более эффективного решения данных вопросов в Таджикистане.
 
Юсуфи Ф.Ш.
младший научный сотрудник
отдела Европы и Америки
Муфассал ...
 
http://www.zoofirma.ru/