Сафари давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар рӯзҳои 26-27 марти соли 2026 ҳамчун рӯйдоди меҳварии дипломатияи минтақавӣ дар даҳаи сеюми асри XXI арзёбӣ мешавад. Ин боздид дар шароите сурат гирифт, ки низоми ҷаҳонии муносибатҳо дучори таҳаввулоти ҷиддӣ гардида, зарурати ҳамгироии минтақавӣ барои кишварҳои Осиёи Марказӣ ба як амри ҳаётӣ табдил ёфтааст. Ин сафар ба марҳилаи нави сиёсии муносибатҳои Душанбе ва Тошканд, ки аз соли 2016 инҷониб бо суръати баланд рушд мекунад, ибтидо гузошт. Сафари давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Ҷумҳурии Ӯзбекистон масъалаҳои ҳамаҷонибаи шарикии стратегӣ ва муносибатҳои ҳампаймонии миёни кишварҳоро ба сатҳи нав баровард. Бастаи нави санадҳо қабул гардид, ки иборат аз ҳабдаҳ масъалаҳои муҳими муносибатҳои байнидавлатиро дар бар мегиранд. Ин санадҳо барои тақвияти ҳамкории тарафҳо дар соҳаҳои тиҷорат ва сармоягузорӣ, энергетика, нақлиёт, рушди технология ва бахши кишоварзӣ пешбинӣ шудаанд.

        Муносибатҳои ҳампаймонӣ пеш аз ҳама ҳамоҳангсозии сиёсати хориҷӣ, таҳкими амнияти дастҷамъӣ ва эҷоди фазои ягонаи иқтисодиро дар бар мегирад. Дар шароити афзоиши таҳдидҳои фаромиллӣ, ин муносибатҳои ҳампаймонӣ ҳамчун сипари стратегӣ барои ҳарду давлат хизмат мекунад.
Дар ҷараёни сафар ҷанбаҳои иқтисодӣ бо рақамҳо ва лоиҳаҳои мушаххас асоснок карда шуданд. Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки тиҷорати дуҷониба аз мубодилаи оддии маҳсулот ба марҳилаи «кооператсияи саноатӣ» гузаштааст. Ҳоло бо сармоягузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Ҷумҳурии Узбекистон  410 корхона ва дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 131 корхона бо сармояи Ӯзбекистон фаъолият доранд. Ин нишондиҳанда аз сатҳи баланди фаъолияти сармоягузорон ва соҳибкорони ҳарду давлат гувоҳӣ медиҳанд.

Кластерҳои саноатӣ: Имзои созишномаҳо дар бораи таъсиси корхонаҳои муштарак дар соҳаи мошинсозӣ, нассоҷӣ ва коркарди алюминий имкон медиҳад, ки занҷираи ягонаи истеҳсолӣ эҷод шавад.

Сармоягузорӣ ва тиҷорат: Фонди муштараки сармоягузории Тоҷикистону Ӯзбекистон сармояи худро афзоиш дод, то ҳаҷми гардиши мол то соли 2030 аз марзи 2 миллиард доллар гузарад.

Кишоварзӣ: Таъсиси марказҳои логистикии "Агро" барои содироти муштараки маҳсулот ба бозорҳои сеюм яке аз дастовардҳои муҳим гардид.

Амнияти энергетикӣ ва дипломатияи об
Яке аз ҳассостарин масъалаҳои минтақа — истифодаи захираҳои обу энергетика — дар ин сафар роҳи ҳалли комилан илмӣ ва амалии худро пайдо кард.

Сохтмони муштараки ду НБО бо иқтидори 320 МВт ва эҳёи низоми ягонаи энергетикии минтақавӣ барои рушди саноати вазнини ҳарду кишвар заминаи устувор мегузорад.

Долони нақлиётӣ ва рафъи бунбасти коммуникатсионӣ
Барои Тоҷикистон ҳамкорӣ бо Ӯзбекистон калиди баромад ба бандарҳои ҷаҳонист. Модернизатсияи роҳи оҳани Тирмиз – Душанбе ва соддагардонии низоми транзитӣ хароҷоти содиротчиёни тоҷикро то 20% коҳиш медиҳад. Таъсиси терминалҳои мултимодалӣ дар минтақаҳои наздисарҳадӣ (Сурхондарё ва Хатлон) Осиёи Марказиро ба як пули муҳими байни Чин ва Аврупо табдил медиҳад.

Ҷанбаҳои гуманитарӣ

        Таъсиси марказҳои муштараки илмӣ, афзоиши квотаҳои таълимӣ ва эътирофи мутақобилаи дипломҳо замина мегузорад, ки насли нави мутахассисон дар фазои дӯстӣ тарбия ёбанд. Лоиҳаи "Ziyarat Tourism" имкон медиҳад, ки сайёҳон бо як раводид аз шаҳрҳои таърихии Бухоро, Самарқанд ва Хуҷанд дидан кунанд.

        Сафари давлатӣ ба шаҳрҳои таърихии Самарқанд ва Бухоро дорои аҳамияти бисёрҷанба буда, на танҳо як иқдоми рамзӣ, балки як қадами амиқи сиёсӣ ва фарҳангӣ маҳсуб меёбад.

        Пеш аз ҳама, интихоби ин ду маркази бостонӣ дорои маънои сиёсӣ аст. Самарқанд ва Бухоро аз қадим марказҳои тамаддуни муштараки халқҳои минтақа, аз ҷумла тоҷикону ӯзбекон, ба шумор мераванд. Ҳузури роҳбарони давлатҳо дар чунин маконҳо нишон медиҳад, ки ҷонибҳо ба таърихи умумӣ, арзишҳои муштарак ва решаҳои ягонаи фарҳангӣ эҳтиром мегузоранд. Ин иқдом ба таҳкими эътимоди сиёсӣ ва наздикшавии бештар миёни кишварҳо мусоидат мекунад.

        Аз нигоҳи фарҳангӣ, ин сафар аҳамияти боз ҳам бештар дорад. Самарқанду Бухоро ҳамчун марказҳои илму адаб, макони фаъолияти шахсиятҳои бузурги таърихӣ ба ҳисоб мераванд. Боздид аз чунин шаҳрҳо ба эҳёи хотираи таърихӣ, таҳкими ҳувияти миллӣ ва рушди робитаҳои фарҳангӣ замина мегузорад. Ин раванд ба густариши дипломатияи фарҳангӣ ва афзоиши ҳамдигарфаҳмии мардумон мусоидат мекунад.

        Ҳамзамон, ин сафар паёми муҳими иҷтимоӣ низ дорад. Он нишон медиҳад, ки халқҳои минтақа бо вуҷуди марзҳои давлатӣ, дорои тамаддуни муштарак ва арзишҳои наздик мебошанд. Ин гуна сафарҳо ҳисси дӯстӣ, бародарӣ ва ҳамбастагиро тақвият медиҳанд.

        Аз ҷиҳати таърихӣ, боздид аз Самарқанду Бухоро ҳамчун иқдоми рамзии баргашт ба решаҳои умумӣ арзёбӣ мешавад. Ин гувоҳи он аст, ки муносибатҳои муосир бар пояи таърихи муштарак бунёд ёфта, ба ояндаи устувор нигаронида шудаанд.

        Дар маҷмӯъ, сафар ба Самарқанд ва Бухоро на танҳо як қисми протоколӣ, балки як иқдоми дорои аҳамияти амиқи сиёсӣ, фарҳангӣ ва таърихӣ мебошад, ки ба таҳкими робитаҳои ду кишвар ва халқҳои онҳо мусоидат мекунад.
        Аҳамияти таърихии сафари давлатии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат – Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Ҷумҳурии Ӯзбекистон дар он аст, ки он ба раванди худшиносии минтақавӣ суръати тоза бахшид. Натиҷаҳои сафар нишон доданд, ки:

Тоҷикистон ва Ӯзбекистон ба сатҳи баланди эътимод расидаанд, ки барои суботи минтақа кафолат медиҳад.

Гузариш ба интегратсияи амиқи саноатӣ иқтисодиёти ду кишварро рақобатпазир кард.

Садҳо монеаҳои бюрократӣ барои рафтуомади шаҳрвандон аз байн рафтанд.

Ин сафар саҳифаи куҳнаи шубҳаву гумонҳоро комилан баст ва китоби нави созандагиро бо ҳарфҳои тиллоӣ оғоз намуд. Муносибатҳои Тоҷикистону Ӯзбекистон имрӯз намунаи беҳтарини ҳамсоягии нек барои ҷомеаи ҷаҳонӣ мебошанд.

       Аҳамияти дигари таърихии сафари давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Ҷумҳурии Ӯзбекистон боз дар он аст, ки ин сафар дар рӯзҳои таҷлили ҷашни байналмилалии Наврӯз рост омад ва бори дигар собит намуд, ки ҳикмати Наврӯз дар бораи бахшиш, ҳамгироӣ, дӯстӣ, бародарӣ, сулҳу субот, созандагию ободкорӣ имрӯз ҳам миллатҳову давлатҳоро ба ҳам меорад.

ДАВЛАТОВ Зубайдулло 

ходими калони илмии шуъбаи ИДМ - и

Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои АМИТ