Холназаров Назар Мирзоевич аз ҷумлаи шахсиятҳои соҳибтаҷрибаи даврони муосир буда, дар тӯли фаъолияти бисёрсолаи худ дар соҳаҳои ҳарбӣ, сиёсӣ, дипломатӣ, фарҳангӣ ва илмӣ саҳми назаррас гузоштааст. Зиндагиномаи ӯ намунаи пайванди садоқат ба Ватан, масъулияти касбӣ, донишандӯзӣ ва фаъолияти созанда мебошад. Ӯ дар марҳилаҳои гуногуни фаъолияти худ, аз омӯзгорӣ то хизмати ҳарбӣ, аз дипломатия то таҳқиқоти илмӣ, ба арзишҳои ватандӯстӣ ва масъулиятшиносӣ содиқ мондааст.
Назар Холназаров 20 октябри соли 1954 дар деҳаи Дарғи ноҳияи Айнӣ, вилояти Ленинобод (ҳоло вилояти Суғд) ба дунё омадааст. Ӯ дар муҳити оилаи фарҳангдӯсту ватандӯст ба воя расида, аз овони кӯдакӣ ба илму дониш ва хидмат ба ҷомеа таваҷҷуҳ зоҳир мекард. Пас аз хатми мактаби миёна, соли 1976 факултети шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистонро бо баҳои аъло хатм намуд. Омӯзиши амиқи забон, адабиёт ва фарҳанги Шарқ дар ташаккули ҷаҳонбинӣ ва фаъолияти минбаъдаи касбии ӯ нақши муҳим бозид.
Дар бораи шахсият ва хизматҳои Назар Холназаров овозхон ва мутриби маъруф, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон Ҷӯрабек Муродов чунин изҳори назар кардааст: «Агар чунин афсарони бошуҷоъат ба мисли Назар Холназаров намебуданд, шояд, ки мо имрӯз ба чунин рӯзи сафою хуш намерасидем...». Ин суханон бозгӯи қадршиносии хизматҳои ӯ ва нақши афсарони ватандӯст дар таъмини сулҳу субот мебошанд.

Фаъолияти меҳнатии Назар Холназаров аз омӯзгорӣ оғоз ёфтааст. Ӯ дар мактабҳои ноҳияи Ленин (ҳоло ноҳияи Рӯдакӣ) аз фанни забони форсӣ дарс гуфта, дар тарбияи маънавию маърифатии насли наврас саҳм гузоштааст. Давраи омӯзгорӣ барои ӯ мактаби сабру таҳаммул, масъулиятшиносӣ ва муносибати созанда бо ҷомеа буд.
Минбаъд ӯ ба хизмати ҳарбӣ ҷалб гардида, роҳи афсариро пеш гирифт. Дар ҷараёни фаъолияти ҳарбӣ ба тарбияи низомиёни ҷавон, таҳкими интизоми ҳарбӣ ва ташаккули ҳисси садоқат ба давлату миллат таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуд.

Солҳои 1982–1985 Назар Холназаров ба ҳайси тарҷумони ҳарбӣ дар Ҷумҳурии Демократии Афғонистон фаъолият кардааст. Ин марҳилаи зиндагии ӯ на танҳо таҷрибаи касбӣ, балки имкони шиносоии амиқ бо сохтори иҷтимоӣ, таркиби қавмию этникӣ, анъанаҳо ва хусусиятҳои фарҳангии ҷомеаи Афғонистонро фароҳам овард. Таҷрибаи бевоситаи кор дар ин кишвар дар ташаккули дидгоҳҳои ӯ нисбат ба масъалаҳои амният, муносибатҳои минтақавӣ ва нақши омилҳои ҳувиятӣ дар равандҳои сиёсӣ аҳаммияти хос дошт.

Пас аз бозгашт ба Тоҷикистон, солҳои 1988–1992 дар Ҷамъияти ҷумҳуриявии «Китоб» фаъолият намуд. Кор дар ин муассиса ӯро ба муҳити маърифатӣ, адабӣ ва фарҳангӣ наздиктар карда, барои густариши ҷаҳонбинии иҷтимоӣ ва ташаккули малакаҳои таҳлилӣ замина гузошт. Муошират бо китоб, аҳли қалам ва муҳити фарҳангӣ дар ташаккули минбаъдаи ӯ ҳамчун муаллиф ва таҳлилгар нақши муайян бозид.

Бо оғози даргириҳои дохилӣ дар Тоҷикистон, Назар Холназаров фаъолияти худро ба ҳалли вазифаҳои дорои аҳаммияти сиёсӣ ва иттилоотӣ равона намуд. Солҳои 1992–1993 ӯ ба ҳайси мудири матбуоти Фронти халқии Тоҷикистон фаъолият карда, дар шароити мураккаби сиёсӣ вазифаҳои иттилоотию ташкилиро иҷро менамуд.

Соли 1993 ба сохтори Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба кор гузашта, то соли 2005 дар вазифаҳои масъул, аз ҷумла ба ҳайси муовини сардори Ситоди генералии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, хизмат кардааст. Дар ин давра ӯ дар ташаккул ва таҳкими сохторҳои ҳарбии кишвар, такмили низоми идоракунии қувваҳои мусаллаҳ, омодасозии кадрҳои ҳарбӣ ва иҷрои вазифаҳои хизматӣ саҳм гузоштааст.
Ин марҳилаи фаъолияти ӯ бо ташаккули низоми мудофиавии давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон ва зарурати омода намудани кадрҳои касбӣ барои ҳифзи амнияту суботи кишвар тавъам буд. Таҷрибаи андӯхтаи ӯ дар ин давра барои фаъолияти минбаъдааш дар соҳаи ҳамкориҳои байналмилалии ҳарбӣ заминаи устувор фароҳам овард.
Солҳои 2005–2015 фаъолияти Назар Холназаров асосан ба соҳаи ҳамкориҳои ҳарбӣ-дипломатӣ вобаста буд.

Ӯ ба ҳайси атташеи ҳарбии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар кишварҳои Қирғизистон, Қазоқистон, Эрон ва дигар давлатҳо фаъолият намуда, дар рушди робитаҳои байнидавлатӣ, таҳкими ҳамкориҳои низомӣ ва густариши муносибатҳои касбӣ бо ниҳодҳои дахлдори ин кишварҳо саҳм гузоштааст.
Дар доираи фаъолияти хизматӣ ӯ ба давлатҳои гуногун, аз ҷумла Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, Олмон, Афғонистон, Чин, Қазоқистон, Эрон, Русия, Ӯзбекистон, Қирғизистон ва Молдова сафарҳои корӣ анҷом додааст. Ин сафарҳо ва робитаҳои касбӣ барои шиносоӣ бо таҷрибаи кишварҳои дигар дар соҳаи мудофиа, дипломатия ва муносибатҳои байналмилалӣ мусоидат намудаанд.

Таҷрибаи ҳарбӣ ва дипломатии Назар Холназаров имкон дод, ки ӯ масъалаҳои амнияти минтақавӣ, муносибатҳои сиёсӣ ва ҳамкориҳои байнидавлатиро на танҳо аз дидгоҳи назариявӣ, балки бар асоси мушоҳида ва таҷрибаи бевоситаи касбӣ мавриди омӯзиш қарор диҳад.

Яке аз хусусиятҳои муҳими фаъолияти Назар Холназаров пайванди таҷрибаи амалии ҳарбӣ ва дипломатӣ бо таҳқиқоти илмӣ мебошад. Айни замон ӯ ба фаъолияти илмӣ машғул буда, дар Институти омӯзиши масъалаҳои Осиё ва Аврупои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон фаъолият мекунад.
Ӯ узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон буда, муаллифи беш аз 40 мақолаи илмӣ, таҳқиқотӣ ва илмӣ-оммавӣ мебошад. Мавзуъҳои осори ӯ масъалаҳои амнияти миллӣ, сиёсати хориҷӣ, таърихи ҳарбӣ, муносибатҳои байналмилалӣ, фарҳанги миллӣ ва равандҳои сиёсиву иҷтимоии кишварҳои минтақаи Шарқи Наздик ва Миёнаву Осиёро фаро мегиранд.
Самтҳои таҳқиқотии ӯ, аз ҷумла муносибатҳои сиёсӣ, иҷтимоӣ, иқтисодӣ, илмӣ, амниятӣ, ҳарбӣ, ҳарбӣ-техникӣ ва экологӣ бо кишварҳои Шарқи Наздик ва Миёна мебошанд. Омезиши донишҳои забонӣ, таҷрибаи ҳарбӣ-дипломатӣ ва фаъолияти илмӣ ба таҳқиқоти ӯ хусусияти байнисоҳавӣ бахшида, барои баррасии масъалаҳои мураккаби минтақа заминаи мусоид фароҳам меорад.

Назар Холназаров муаллифи китобҳои «Дар чашмони хотираҳо» ва «Эрони муосир» мебошад. Дар ин асарҳо масъалаҳои марбут ба хотираи таърихӣ, таҷрибаи зиндагӣ, равандҳои сиёсӣ ва хусусиятҳои фарҳангии минтақа баррасӣ шудаанд. Китоби «Эрони муосир» барои шиносоӣ бо ҷанбаҳои гуногуни ҳаёти сиёсӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии Эрон аҳаммияти иттилоотию таҳлилӣ дорад.Осори ӯ метавонад барои муҳаққиқон, омӯзгорон, донишҷӯён ва доираи васеи хонандагоне, ки ба масъалаҳои таърих, сиёсат, амният ва фарҳанги кишварҳои минтақа таваҷҷуҳ доранд, маводи судманд бошад.

Хизматҳои Назар Холназаров дар соҳаҳои ҳарбӣ, дипломатӣ ва илмӣ бо мукофотҳои давлатӣ, ҳарбӣ ва соҳавӣ қадрдонӣ шудаанд. Дар миёни онҳо ордени «Спитамен» дараҷаи II, медалҳои замони Иттиҳоди Шӯравӣ, мукофотҳои Ҷумҳурии Демократии Афғонистон ва як қатор медалҳои дигар кишварҳо зикр гардидаанд.

Аз ҷумла, тибқи маълумоти пешниҳодшуда, ӯ 6 майи соли 1983 бо медали «Барои хизматҳои ҷангӣ»-и Иттиҳоди Шӯравӣ ва соли 1984 бо медали «Ҷасорат»-и Шӯрои Инқилобии Афғонистон сарфароз гардидааст. Ҳамчунин, барои хизматҳои шоён дар ҳифзи сарҳади давлатӣ дар Афғонистон ва иҷрои вазифаҳои ҳарбӣ бо мукофотҳои дигар қадрдонӣ шудааст.

Дар маълумоти зиндагиномавӣ инчунин аз беш аз 22 медалу нишони сарисинагии кишварҳои гуногун, аз ҷумла Тоҷикистон, Русия, Қазоқистон, Қирғизистон ва Афғонистон, ки дар солҳои 1982–2024 ба ӯ тақдим шудаанд, ёдоварӣ мегардад. Ордену медалҳо, ифтихорномаҳо ва сипосномаҳои Вазоратҳои мудофиаи Тоҷикистон, Федератсияи Русия, Қазоқистон ва Қирғизистон, инчунин қадрдониҳои Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, Сарраёсати иҷрои ҷазоҳои Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Институти омӯзиши масъалаҳои Осиё ва Аврупо аз эътирофи фаъолияти бисёрҷанбаи ӯ шаҳодат медиҳанд.

Мукофотҳои мазкур, дар баробари арзиши шахсӣ, бозгӯи қадршиносии хизматҳои афсароне мебошанд, ки дар марҳилаҳои гуногуни таърихӣ ба ҳифзи манфиатҳои давлатӣ, таҳкими иқтидори мудофиавӣ ва рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ саҳм гузоштаанд.

Ҳамин тариқ, зиндагӣ ва фаъолияти полковник Назар Холназаров намунаи равшани пайванди хизмат ба Ватан, дониш, таҷрибаи касбӣ ва масъулияти иҷтимоӣ мебошад. Ӯ аз омӯзгорӣ оғоз намуда, дар арсаҳои ҳарбӣ, сиёсӣ, дипломатӣ ва илмӣ фаъолият кардааст ва дар ҳар яке аз ин самтҳо таҷрибаи арзишманд андӯхтааст.

БАҲРУЛО Соҳиб,

ходими калони илмии шуъбаи Аврупои

Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои АМИТ